Kierownica ze wspomaganiem w wersji XXL. Jak steruje się 70-tonową maszyną?

Wyobraź sobie, że prowadzisz samochód bez wspomagania kierownicy. Skręcanie przy niskich prędkościach wymaga sporo siły, prawda? A teraz wyobraź sobie, że Twój “samochód” waży blisko 70-80 ton, pędzi z prędkością 800-900 km/h, a Ty musisz nim precyzyjnie manewrować w trzech wymiarach, stawiając opór potężnym siłom aerodynamicznym. Brzmi jak zadanie dla superbohatera? Na szczęście współcześni piloci nie muszą być kulturystami. Z pomocą przychodzi im fascynujący cud inżynierii – lotnicze układy hydrauliczne, czyli “wspomaganie kierownicy w wersji XXL”.

Wielu naszych gości, którzy odwiedzają Simair – Flight Simulation Center i zastanawiają się, jak zostać pilotem, zadaje to samo pytanie: czy stery w tak wielkim samolocie chodzą ciężko? Zapnijcie pasy, dzisiaj zabieramy Was w techniczną podróż pod poszycie największych odrzutowców pasażerskich!

Dlaczego w dużym samolocie same linki to za mało?

W mniejszych samolotach szkoleniowych sprawa jest prosta. Jeśli usiądziesz za sterami w naszym symulatorze Cessna C-152, poczujesz bezpośrednie połączenie mechaniczne. Wolant (czyli lotnicza kierownica) jest połączony z powierzchniami sterowymi – lotkami i sterem wysokości – za pomocą systemu stalowych linek i bloczków. Kiedy pociągasz wolant do siebie, fizycznie naciągasz linkę, która wychyla stery. Opór, który czujesz, to prawdziwy opór powietrza opływającego samolot.

Jednak w maszynach takich jak Boeing 737 czy Airbus A320, powierzchnie sterowe są ogromne, a siły aerodynamiczne działające na nie podczas lotu z prędkością przelotową sięgają ton. Żaden człowiek nie miałby wystarczająco dużo siły, by wychylić stery za pomocą zwykłej linki. Właśnie dlatego wprowadzono systemy hydrauliczne.

Anatomia lotniczego wspomagania – jak działa hydraulika?

Lotniczy system hydrauliczny działa na podobnej zasadzie co hamulce w Twoim samochodzie, ale na sterydach. Składa się z pomp, rurek rozprowadzających płyn, zaworów oraz siłowników (aktuatorów) podłączonych bezpośrednio do sterów. W nowoczesnych odrzutowcach ciśnienie w układzie hydraulicznym wynosi najczęściej aż 3000 PSI (funtów na cal kwadratowy) – to około stukrotnie więcej niż ciśnienie w oponie samochodowej!

Kiedy pilot wykonuje ruch wolantem lub sidestickiem, sygnał (mechaniczny lub elektryczny) otwiera odpowiedni zawór. Płyn hydrauliczny pod gigantycznym ciśnieniem wtłaczany jest do siłownika, który z łatwością przesuwa wielotonowe powierzchnie sterowe. Dzięki temu pilot może sterować potężną maszyną dosłownie dwoma palcami.

Warto dodać, że hydraulika w samolocie odpowiada nie tylko za stery. Bez niej nie byłoby możliwe wypuszczenie i schowanie podwozia, wysunięcie klap i slotów (zwiększających siłę nośną), hamowanie kołami po wylądowaniu, a nawet otwieranie ogromnych drzwi luku bagażowego.

Redundancja, czyli “co jeśli pęknie rurka?”

Lotnictwo to branża, w której bezpieczeństwo zawsze stoi na pierwszym miejscu. Każdy kluczowy system w samolocie posiada tak zwaną redundancję (powielenie). Kiedy wsiadasz do naszego symulatora Boeing 737 MAX 8, masz do dyspozycji aż trzy niezależne układy hydrauliczne: system A, system B oraz system Standby (zapasowy). Z kolei w Airbus A320 NEO układy te nazywają się kolorami: Zielony, Niebieski i Żółty.

Są one całkowicie od siebie odseparowane. Utrata płynu lub awaria pompy w jednym z nich nie powoduje utraty kontroli nad samolotem – jego funkcje natychmiast przejmuje kolejny układ. Umiejętność zarządzania takimi awariami to podstawa szkoleń dla pilotów. To właśnie m.in. takie scenariusze ćwiczą profesjonaliści, wybierając nasze zaawansowane pakiety, takie jak przygotowanie do screeningu w liniach lotniczych czy specjalistyczny kurs B737 Ultimate Assessment Prep.

Filozofia sterowania – Boeing kontra Airbus

Choć oba samoloty korzystają z potężnej hydrauliki, to sposób, w jaki przekazywane są intencje pilota do zaworów, drastycznie się różni. Na tym polu toczy się odwieczna walka inżynierów i sympatyków obu marek, którą możesz poczuć na własnej skórze u nas w Warszawie.

• Podejście Boeinga: W samolotach B737 mamy do czynienia z tradycyjnym wolantem. Pilot nadal fizycznie porusza linkami, jednak nie są one podłączone bezpośrednio do sterów, ale do zaworów na siłownikach hydraulicznych. Producent zaimplementował tzw. “sztuczne czucie sterów” (Artificial Feel System). System mierzy prędkość samolotu i specjalnymi siłownikami utrudnia ruch wolantem przy dużych prędkościach, symulując rzeczywisty opór powietrza. Pilot czuje więc więź z maszyną i “ciężar” lotu.
• Podejście Airbusa: A320 to z kolei przedstawiciel technologii Fly-By-Wire (lot po kablu). Zamiast wolantu mamy sidestick (przypominający joystick). Między pilotem a hydrauliką nie ma żadnych połączeń mechanicznych (z małymi wyjątkami awaryjnymi). Ruch joystickiem to tylko sygnał elektryczny wysyłany do komputerów pokładowych. Komputery analizują ten sygnał i same wysyłają komendę do siłowników hydraulicznych. Skutek? Sidestick rusza się lekko niezależnie od tego, czy samolot stoi na ziemi, czy leci z prędkością 850 km/h.

Ta wiedza techniczna i zrozumienie tego, jak wiele systemów czuwa nad bezpieczeństwem lotu, często pomaga naszym klientom przezwyciężyć strach przed lataniem. Zrozumienie maszyny to pierwszy krok do zaufania jej możliwościom.

Nie tylko piloci muszą znać samolot

Działanie systemów hydraulicznych i innych instalacji to wiedza zarezerwowana nie tylko dla kapitanów i pierwszych oficerów. Świadomość budowy maszyny i procesów zachodzących podczas lotu jest kluczowa dla całego personelu pokładowego. Dlatego w Simair oferujemy profesjonalne szkolenie kokpitowe dla załóg pokładowych oraz dedykowany kurs wprowadzający do zawodu Becoming Cabin Crew, gdzie przyszłe stewardesy i stewardzi poznają tajniki współpracy na linii kokpit-kabina.

Poczuj te tony w swoich dłoniach!

Teoria teorią, ale nic nie zastąpi praktyki. Jesteś ciekaw, jak to jest zainicjować skręt ogromnego liniowca naciskiem jednej ręki? A może masz ochotę sprawdzić się w nieco innych warunkach, na przykład za sterami odrzutowca bojowego w naszym Combat Symulatorze Myśliwca, lub zrelaksować się latając w ciszy na symulatorze szybowców VR czy symulatorze śmigłowców VR?

Nasze symulatory to doskonały pomysł na niezapomniany prezent. Możesz wybrać dedykowany voucher na konkretną maszynę: Voucher Boeing 737 MAX, Voucher Airbus A320 NEO, Voucher Cessna C152, albo pójść na całość i podarować komuś lub sobie Voucher Mix, by porównać wszystkie te maszyny podczas jednej wizyty!

Swoją lotniczą pasję można rozwijać od najmłodszych lat. W Simair organizujemy unikalne warsztaty lotnicze dla dzieci i młodzieży, a nawet niezapomniane urodziny w Simair, podczas których najmłodsi mogą poznać, jak działa to wielkie samolotowe “wspomaganie kierownicy”. A jeśli myślisz o lotnictwie całkiem serio, zrób z nami pierwszy krok, zapisując się na kurs Wirtualna Licencja PPL(A).

Zasiądź za sterami, popchnij dźwignie przepustnicy, pociągnij wolant i poczuj, jak potężna hydraulika posłusznie wykonuje każdy Twój rozkaz, unosząc 70 ton żelaza i kompozytów w przestworza. Do zobaczenia w kokpicie!